προσφυγιά Ελλάδα ΗΠΑ

"Όλοι βλέπουμε δυο εφιάλτες. Ο ένας ότι θα πεθάνουμε στην Αμερική ξένοι και ανεπιθύμητοι και ο άλλος ότι θα μας πιάσει το Ιμιγρέσο (immigration service) και θα μας στείλει πίσω στην Ελλάδα να πεθάνουμε εκεί". Σαν σήμερα, 1 Ιανουαρίου 1892, ανοίγει το κέντρο υποδοχής μεταναστών του Έλις Άιλαντ στην Νέα Υόρκη. 

Ο πρώτος άνθρωπος που αποβιβάζεται, είναι η Ανι Μουρ, μια 15χρονη Ιρλανδέζα, που φτάνει πρώτη από 12 εκατομμύρια μετανάστες ως το 1954. Ανάμεσα τους πάνω απο μισό εκατομμύριο Έλληνες. 

Η Οδύσσεια των Ελλήνων μεταναστών άρχιζε από το λιμάνι του Πειραιά και κρατούσε περίπου 22 μέρες. Στο ταξίδι κοιμόντουσαν, συνωστισμένοι, στο κατάστρωμα η στο κουφάρι του πλοίου. Κουρασμένοι από το ταξίδι (πολλοί έβλεπαν θάλασσα για πρώτη φορά, με αποτέλεσμα εμετούς και αρρώστιες), μόλις έφταναν, έπρεπε να περάσουν από την υπηρεσία αλλοδαπών και δημόσιας υγείας. Όσοι δεν περνούσαν τις εξετάσεις, τους απαγόρευαν την είσοδο και τους έστελναν πίσω με τα ίδια καράβια. 

Σε αυτούς που παραμέναν, η ζωή δεν τους χαμογελούσε. Είχαν να αντιμετωπίσουν τον ρατσισμό της εποχής. Τους φώναζαν "λιγδιάρηδες" ("greaseballs") ,"βρωμοέλληνες" ("dirty Greeks") κ.α. Σε εστιατόρια εμφανιζόταν η επιγραφή "All American. No rats. No Greeks" ("Αμιγώς Αμερικάνικο. Όχι ποντίκια. Όχι Έλληνες"). Προσπαθούσαν να τους φορτώσουν και την εγκληματικότητα. 

Στον Νότο, οι Έλληνες μετανάστες βρέθηκαν στο στόχαστρο ακροδεξιών και φασιστικών οργανώσεων όπως η Κου-Κλουξ-Κλαν, ενώ οι νόμοι που ψηφίζονταν για τους μαύρους ίσχυαν και για τους ίδιους, καθώς δεν θεωρούνταν "λευκοί". "Λευκή Γυναίκα εθεάθη με Έλληνα!" έγραφε εφημερίδα της εποχής.  

Η εύρεση εργασίας ήταν δύσκολη. Όσοι δεν μπορούσαν να βρουν εργασία στις μεγαλουπόλεις της Ανατολικής ακτής, δελεάζονταν από πράκτορες ευρέσεως εργασίας στη Δύση. Δούλεψαν σ’ όλη την ενδοχώρα, τοποθετώντας σιδηροδρομικές γραμμές στα λειβάδια, χτίζοντας δρόμους, σκάβοντας υπονόμους και καθαρίζοντας τη γη από αγριόχορτα. Επέβαιναν σε φορτηγά τρένα κρυφά για να μεταφερθούν από το ένα μέρος στο άλλο, με μοναδικά εφόδια ψωμί μπαγιάτικο και φασόλια. 

Πολλές φορές, έπεφταν θύματα εκμετάλλευσης απο Έλληνες διακινητές μεταναστών,που συνεργάζονταν με εταιρίες και τους έβρισκαν δουλειά με άθλιους όρους και συνθήκες. Οι εργάτες ζούσαν σε παράγκες και οικοτροφεία, διαιρεμένα σύμφωνα με την εθνικότητα. Η ασφάλεια των εργατών δεν είχε σημασία για τα αφεντικά, οι οποίοι μπορούσαν να τους αντικαταστήσουν αμέσως αν σκοτώνονταν ή σακατεύονταν. 

Σε περιόδους κρίσης (όπως το 1929),οι Έλληνες μετανάστες (και όλοι οι μετανάστες) έγιναν στόχος μεγαλύτερων επιθέσεων, με το επιχείρημα ότι παίρνουν τις δουλειές των Αμερικανών. Τα ίδια έγιναν και σε άλλες χώρες. 

Το ίδιο ρατσιστικό μίσος αντιμετώπισαν και οι Έλληνες πρόσφυγες που ήρθαν στην ίδια την Ελλάδα απο την Μικρά Ασία. Τότε, η Ελλάδα δέχτηκε ένα εκατομμύριο πρόσφυγες, μεγάλο ποσοστό των οποίων ήταν παιδιά. Η αφομοίωση τους εμποδίστηκε απο τμήματα του πληθυσμού, με καθοδήγηση συντηρητικών και ακροδεξιών. 

Όταν ήρθαν οι πρόσφυγες στην Ελλάδα, οι πολεμοκάπηλοι/εθνικιστές, που φώναζαν για "αλύτρωτες πατρίδες" αρνούνταν την "Ελληνικότητα" των προσφύγων και πίστευαν ότι εκείνοι ήταν οι..αποκλειστικοί Έλληνες. Αυτό αποτυπώθηκε και σε περιφρονητικές ονομασίες, όπως "τουρκόσποροι", "τουρκογεννημένοι" και "γιαουρτοβαφτισμένοι", που είχαν χρησιμοποιηθεί και παλαιότερα από τους Παλαιοελλαδίτες για τους Έλληνες των Νέων Χωρών. 

Τμήματα του τύπου ενίσχυσαν όλο αυτό το κλίμα. Ακόμα και κατάληξη-ογλου χρησιμοποιήθηκε για ρατσιστικά "ευφυολογήματα". Επειδή- εξαιτίας του πολέμου που προκάλεσαν οι πολεμοκάπηλοι-χιλιάδες γυναίκες ήταν χήρες η ρατσιστική προπαγάνδα-σύμφωνα με τα "πρότυπα" της εποχής μιλούσε για "ελαφρά ήθη". 

Το σύστημα ευνοούσε την ρατσιστική προπαγάνδα γιατί δημιούργούσε και συνθήκες για μεγαλύτερη εκμετάλλευση των προσφύγων ως εξαθλιωμένο εργατικό δυναμικό και-με αυτόν τον τρόπο-και όλων των εργαζομένων.

Μία χώρα που ξεχνά την ιστορία της, είναι καταδικασμένη να την ξαναζήσει.

ιστορία Πρωτοχρονιάς 1945

"Άγγλοι επιτίθενται αδιάκοπα με σοβαρές δυνάμεις τανκς, πυροβολικό, αεροπορία, πεζικό. Άγγλοι και Έλληνες φασίστες σφάζουν ομαδικά..συλλαμβάνουν εκτοπίζουν Αφρικήν κατά χιλιάδας": Σαν σήμερα, 1 Ιανουαρίου 1945, μετα απο την εκκαθάριση των Ανατολικών Συνοικιών, οι αστικές δυνάμεις και οι Βρετανοί συγκεντρώνονται σε καίρια σημεία. 

Ετοιμάζουν μεγάλη επίθεση με στόχο το μέτωπο Γηροκομείο Αμπελόκηποι,ακόμα και την υπερφαλάγγιση των δυνάμεων του ΕΛΑΣ απο Καλογρέζα και Νέα Ιωνία. Οι συγκρούσεις συνεχίζονται. 

Την ίδια μέρα, Βρετανικό τανκ βομβαρδίζει πολυκατοικία στο σημείο Μαυρομιχάλη και Ναυαρίνου, όπου έχουν οχυρωθεί νεαροί ΕΛΑΣίτες του λόχου σπουδαστών "Λόρδος Μπάυρον". Ακολουθεί μακελειό. 

Με τα λόγια του Σπύρου Γκουβέλη, δικηγόρου-τότε μαχητής του ΕΛΑΣ, ("Μέρες και νύχτες του Δεκέμβρη", Καστανιώτης): 

"Ξημέρωσε η πρώτη του Γενάρη 1945, ημέρα Δευτέρα. Τα παιδιά του λόχου σπουδαστών Λόρδος Μπάυρον κρατάνε την πολυκατοικία της γωνίας Μαυρομιχάλη και Ναυαρίνου και κάνουν λούφα. Έξω στο δρόμο κυκλοφορούν ελεύθερα οι παπανδρεικοί κι οι Εγγλέζοι πάνοπλοι. Ακούνε τα βήματά τους και τις ομιλίες τους. 

Δυστυχώς δεν υπάρχουν τα μέσα να τους πολεμήσεις. Οδομαχίες μόνο με πιστόλια , αραβίδες, ιταλικές επιθετικές χειροβομβίδες και πού και πού κανένα αυτόματο δε γίνονται. 

Αλλά κι οι αντίπαλοι, παρ’ όλο ότι, όπως δείχνουν τα πράγματα, έχουν επισημάνει την πολυκατοικία και γνωρίζουν ότι μέσα βρίσκεται μονάδα του ΕΛΑΣ δε βιάζονται να μπουκάρουν. Θέλουν ν’ αποφύγουν τη μάχη σώμα με σώμα και τις πιθανές απώλειες. Ο χρόνος έτσι κι αλλιώς δουλεύει προς όφελός τους..

..κατά τις έντεκα μια ριπή από το Χημείο γάζωσε το γωνιακό παράθυρο του πρώτου ορόφου. Τα τζάμια κομματιάστηκαν μ’ εντυπωσιακό πάταγο και τα πατζούρια γέμισαν τρύπες. Όμως οι από μέσα δεν απάντησαν γιατί δε γινόταν ν’ ανοίξουνε τα παραθυρόφυλλα. Αν το επιχειρούσαν, θα δίνανε εύκολο στόχο. 

Η αγωνία μεγάλωνε. Έχει περάσει το μεσημέρι, όταν ακούγονται οι ερπύστριες τανκς. Αφού δε βλέπουν, η φαντασία τους δουλεύει. Σαν κάποιος βρυκόλακας να σέρνει τις αλυσίδες τους. Ο θόρυβος απομακρύνεται προς τα απάνω, προς την Πλάζα. Σε λίγο ξαναγυρίζει. Ακούγεται δυνατός, σχεδόν εκκωφαντικός. Ύστερα σταματάει. Φαίνεται ότι το τανκ στάθηκε στην οδό Μαυρομιχάλη, ακριβώς απέναντι από την είσοδο της πολυκατοικίας. Ο Αργύρης προσπαθεί να δει μέσα από τις γρίλιες, από την άκρη βέβαια, γιατί φοβάται να προβάλλει το μπόι του στο κούφωμα. 

Και τότε ξαφνικά, χωρίς κανένα σημάδι προειδοποιητικό, χωρίς στ’ αλήθεια να το περιμένει κανείς, μια φοβερή έκρηξη γίνεται και σείεται συθέμελα όλο το κτίριο. Ο Αργύρης, δίχως να καταλάβει πώς, βρίσκεται ξαπλωμένος καταγής, σπρωγμένος από μια ανεξήγητη δύναμη. Κομμάτια από τούβλα και χώματα έχουν πέσει απάνω του. 

Το δωμάτιο έχει γεμίσει με καπνούς. Δεν ξεχωρίζει σχεδόν τίποτα. Μια δυνατή μυρουδιά μπαρούτι, κάτι σαν καμένος αέρας, έχει απλωθεί παντού. Σιγά σιγά κάνει μερικές κινήσεις και προσπαθεί να σηκωθεί. Νιώθει ότι ευτυχώς μπορεί. Αλλά είναι ζαλισμένος, σαν να τα ’χει χαμένα..προτού συνειδητοποιήσει τι ακριβώς έγινε,ακούει βογγητά από το διπλανό δωμάτιο. Σηκώνεται ζαλισμένος κι ο συναγωνιστής από το Κορωπί που’χε κι αυτός πέσει κάτω και πηγαίνουν παραπατώντας κι οι δυο τους προς τα εκεί. 

Μόλις μπαίνουν μέσα, βλέπουν ένα θέαμα φοβερό. Ένας άντρας είναι ξαπλωμένος ανάσκελα, στη μέση του δωματίου, ανάμεσα σε τούβλα, χώματα,και καπνούς που σέρνονται στο πάτωμα. Του λείπει τελείως το κεφάλι. Στη θέση του λαιμού φαίνονται κάτι κόκκινα, ματωμένα κρέατα. Θεέ μου, πρέπει να ’ναι ο Τάσος. Το κεφάλι έχει εξαφανιστεί..μια κοπέλα, τη λέγανε Ρίτσα, είναι κι αυτή ξαπλωμένη στην άκρη του δωματίου ακίνητη. Ο Αργύρης τη σκουντά με το πόδι του. Δεν αντιδρά. Είναι νεκρή αλλά τελείως απείραχτη. Μόνο μια μικρή κόκκινη τρυπίτσα, τόση δα, φαίνεται πάνω από το φρύδι της. 

Και να, στο βάθος του δωματίου ο Ξενάκης, καθιστός, με την πλάτη ακουμπισμένη στον τοίχο και βογγάει. Το πρόσωπό του είναι γεμάτο αίματα. Ένα θραύσμα τον έχει χτυπήσει στο ζυγωματικό, κάτω από το αριστερό μάτι..το απόγευμα βρέθηκαν δυο σκάλες-δεν υπήρχε φορείο- κι απάνω τους τοποθέτησαν τα πτώματα. Τα μεταφέρανε και τ’ ακουμπήσανε στην αυλή μέχρι να δούνε τι θα κάνουνε. 

Τον Ξενάκη τον οδήγησαν, υποβαστάζοντάς τον, μέσα από τις τρύπες που είχαν ανοίξει στις μεσοτοιχίες και κατάφεραν να τον περάσουν στην κλινική Σμπαρούνη. Γυρίζοντας από εκεί,οι συνοδοί του είπαν ότι έχασε το μάτι του κι ότι είχε μια μεγάλη ανοιχτή τρύπα στο μάγουλο που δεν την έραψαν ακόμα γιατί οι ιστοί γύρω της είχαν διαλυθεί"